เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง 128 สไลซ์ CT 128 Slice · Multi-Detector Computed Tomography 128 slice · รพ.ชัยอรุณเวชการ พิจิตร

เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ CT Scan 128 Slice (Multi-Detector CT) สร้างภาพได้ครั้งเดียว 128 ภาพ ละเอียดบางสูงสุดถึง 0.8 มม. และลดปริมาณรังสีได้กว่าเท่าตัวเมื่อเทียบกับเครื่องรุ่นเดิม ตรวจหลอดเลือดได้ทั้งร่างกาย แม้กระทั่งหลอดเลือดหัวใจที่เคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา โรงพยาบาลมีเครื่อง CT ให้บริการ 2 เครื่อง (128 Slice และ 64 Slice) ตลอด 24 ชั่วโมง

CT Scan 128 Slice คืออะไร

CT 128 Slice เป็นเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง สามารถสแกนผู้ป่วยได้เร็วถึง 128 ภาพต่อการหมุน 1 รอบ โดยใช้เวลาเพียง 0.4 วินาที เครื่องนี้มีโปรแกรมช่วยลดปริมาณรังสี ทำให้ผู้ป่วยได้รับปริมาณรังสีน้อยลงกว่า CT Scan ที่ใช้อยู่ทั่วไป ซึ่งมีตั้งแต่ 1, 4, 16, 32, 64 และ 128 Slice ตามพัฒนาการของเทคโนโลยี ทำให้การตรวจร่างกายด้วย CT Scan มีความคมชัดและความละเอียดของภาพมากขึ้น สแกนได้รวดเร็วขึ้นอย่างมาก จนสามารถตรวจอวัยวะที่เคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลาอย่างหัวใจได้

ความสามารถของคอมพิวเตอร์ในการจัดการข้อมูลที่สแกนได้พัฒนาอย่างมาก ทำให้สร้างภาพ 3 มิติที่มีความคมชัด ดูภาพในระนาบต่าง ๆ รวมทั้งสร้างภาพแบบเดียวกับการตรวจส่องกล้อง เช่น การตรวจลำไส้ใหญ่ การตรวจท่อทางเดินหายใจ เป็นต้น

การตรวจเส้นเลือดหัวใจด้วย CT 128 Slice

เนื่องจากหัวใจเป็นอวัยวะที่เคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา การตรวจหัวใจหรือเส้นเลือดหัวใจจึงยากกว่าการตรวจอวัยวะอื่น ๆ ที่อยู่นิ่ง CT Scan ความเร็วสูงจึงจะสามารถตรวจเส้นเลือดของหัวใจได้ โดยการฉีดสารทึบรังสีเข้าเส้นเลือดที่แขน แล้วกำหนดให้เครื่องสแกนหัวใจขณะที่สารทึบรังสีเดินทางมาถึง จึงสามารถเห็นเส้นเลือดหัวใจได้ว่ามีการตีบตันมากน้อยเพียงใด มีหินปูน–ไขมันเกาะในเส้นเลือดมากน้อยเพียงใด เพื่อให้แพทย์วางแผนการรักษาได้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละคน

ใครบ้างที่ควรรับการตรวจเส้นเลือดหัวใจ

แพทย์โรคหัวใจที่ดูแลผู้ป่วยจะเป็นผู้แนะนำว่าใครสมควรได้รับการตรวจเส้นเลือดหัวใจ โดยพิจารณาจากอาการและปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ เช่น เป็นเบาหวาน ความดัน ไขมันในเลือดสูง สูบบุหรี่ มีประวัติในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ มีอาการเจ็บหน้าอกโดยไม่ทราบสาเหตุ การตรวจวิ่งสายพานได้ผลไม่ชัดเจนหรือก้ำกึ่ง เป็นต้น

ใช้เวลานานไหม เจ็บไหม อันตรายไหม

การตรวจเส้นเลือดหัวใจด้วย CT 128 Slice ใช้เวลาไม่นาน เวลาที่เครื่องสแกนทำงานเพียง 9 วินาที แต่อาจใช้เวลาเตรียมตัว 30 นาที – 1 ชั่วโมง แพทย์หัวใจจะตรวจประเมินผู้ป่วย อาจมีการให้ยาลดการเต้นของหัวใจให้ช้าลงเล็กน้อย และยาขยายหลอดเลือด เพื่อให้ได้ภาพที่คมชัดและการวินิจฉัยที่แม่นยำที่สุด ผู้ป่วยจะไม่เจ็บปวดมากไปกว่าการมีเข็มแทงที่แขนแบบเดียวกับการเจาะเลือด ถือเป็นการตรวจที่ปลอดภัย มีความเสี่ยงเล็กน้อยในกรณีที่ผู้ป่วยอาจแพ้สารทึบรังสีที่ใช้ฉีด ซึ่งพบได้น้อยมาก และโรงพยาบาลมีความพร้อมในการแก้ไขหากผู้ป่วยมีอาการแพ้

เทียบกับการสวนหัวใจ

การตรวจเส้นเลือดหัวใจด้วยวิธีสวนหัวใจถือว่าเป็นการตรวจที่ปลอดภัย ความเสี่ยงจากการใช้สายสวนหัวใจมีบ้างแต่น้อยมาก ส่วนการตรวจด้วย CT Scan ไม่มีการแทงเข็มเข้าเส้นเลือดแดงและไม่ใช้สายสวน อย่างไรก็ตามทั้ง 2 วิธีมีข้อบ่งชี้ที่แตกต่างกัน การตรวจด้วยสายสวนหัวใจแพทย์หัวใจจะทำเมื่อมีข้อบ่งชี้ว่าเป็นเส้นเลือดหัวใจตีบ และสามารถให้การรักษาขยายหลอดเลือดได้ในการตรวจคราวเดียวกัน

ความแม่นยำ

ความแม่นยำในการบอกว่าเส้นเลือดหัวใจตีบอย่างมีนัยสำคัญ (ตีบมากกว่า 50%) หรือไม่ มีมากกว่า 90% นอกจากจะเห็นว่าเส้นเลือดหัวใจตีบหรือไม่แล้ว ยังอาจเห็นความผิดปกติอื่น ๆ ในทรวงอกที่อาจเป็นสาเหตุของอาการด้วย ในผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอกเฉียบพลัน (acute chest pain) การทำ CT เส้นเลือดหัวใจสามารถตรวจแยก 3 โรคสำคัญที่มีอันตรายถึงชีวิตได้ในการตรวจเดียว (triple rule-out study) คือ เส้นเลือดหัวใจตีบ เลือดออกเซาะผนังหลอดเลือดใหญ่ และลิ่มเลือดอุดตันในปอด (coronary artery stenosis, aortic dissection, pulmonary embolism)

การตรวจลำไส้ใหญ่ด้วย CT 128 Slice

มะเร็งลำไส้ใหญ่เป็นมะเร็งที่พบบ่อย จึงควรตรวจเพื่อหามะเร็งระยะเริ่มแรก ซึ่งตรวจได้ 3 วิธี คือ การเอกซเรย์สวนแป้ง ซึ่งทำได้ง่ายแต่ความสามารถในการตรวจพบมะเร็งระยะแรกเริ่มไม่มาก การส่องกล้องเข้าทางทวารหนักโดยแพทย์ทางเดินอาหาร ซึ่งหากพบติ่งเนื้อ (polyp) ก็ตัดออกได้ทันที หรือตัดชิ้นเนื้อมาตรวจได้ แต่มีความยุ่งยากอยู่ระดับหนึ่ง และอีกทางเลือกคือการตรวจด้วย CT Scan ซึ่งรังสีแพทย์จะเห็นทั้งภายในและภายนอกลำไส้ใหญ่ หากมีก้อนมะเร็งก็ประเมินได้ว่ากระจายไปนอกลำไส้ ไปต่อมน้ำเหลือง หรือที่อื่น ๆ หรือไม่

การตรวจเส้นเลือดทั่วทั้งตัว

การตรวจเส้นเลือดสมอง ทรวงอก ช่องท้อง และแขนขา ในยุคก่อนต้องใส่สายสวนเข้าทางหลอดเลือดแดงที่ขาหนีบแล้วดันขึ้นไปยังอวัยวะที่ต้องการตรวจ แต่ปัจจุบันสามารถตรวจเส้นเลือดตั้งแต่หัวจรดเท้าได้ด้วย CT 128 Slice ด้วยการฉีดสารทึบรังสีเข้าเส้นเลือดดำที่แขนเท่านั้น และยังสามารถตรวจปริมาณเลือดที่เข้าไปเลี้ยงสมอง (cerebral blood perfusion) ได้อย่างรวดเร็ว ทำให้การรักษาโรคสมองขาดเลือดมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

กล่าวโดยสรุป CT Scan ความเร็วสูงช่วยให้การวินิจฉัยโรคต่าง ๆ ตั้งแต่ศีรษะจรดเท้าทำได้อย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็วขึ้น ช่วยให้การตรวจผู้ป่วยหนัก ผู้ป่วยฉุกเฉิน และผู้ป่วยเด็กทำได้รวดเร็วยิ่งขึ้น โดยได้รับรังสีลดลงกว่าเครื่องรุ่นเก่า และสำหรับการตรวจหลอดเลือดหัวใจ เมื่อเทียบกับวิธีสวนหัวใจ ยังช่วยลดค่าใช้จ่ายเพราะไม่ต้องนอนค้างในโรงพยาบาล